Ðôi dòng ti¬u sØ
- "Bà Chúa th½ Nôm" là con cüa H° Sî Danh (1706-1783), quê ·
làng QuÏnh Ðôi, huy®n QuÏnh Lßu, tïnh Ngh® An, và mµt ng߶i
thiªp quê · Häi Dß½ng.
- Nåm sinh, nåm m¤t, thân thª, cuµc ð¶i, và th½ vån
cüa bà ðªn nay vçn còn vß¾ng m¡c nhi«u nghi v¤n.
Ta chï biªt bà s¯ng vào th¶i Lê mÕt Nguyn s½, ng߶i cùng
th¶i v¾i Nguyn Du (1765-1820), PhÕm Ðình H± (tÑc Chiêu H±,
1768-1839).
- Bà là em cùng cha v¾i H° Sî Яng (1738-1786), ð§u Hoàng
Giáp,
làm quan ðªn Hành Tham Tøng, tß¾c Qu§n Công, cùng Bùi Huy
Bích ðÑng ð¥u phü chúa Tr¸nh Sâm, Tr¸nh Khäị
- Tác ph¦m n±i b§t nh¤t cüa bà là s¯ th½ Nôm trong
Xuân Hß½ng Thi T§p (dù có ðôi bài ðáng nghi v¤n).
Ngoài ra bà còn ð¬ lÕi t§p th½ chæ Hán tña ð«
Lßu Hß½ng Ký.
- Th½ vån bà có ý lÆng l½, mai mïa, tinh ngh¸ch, táo bÕo,
nhßng chÑa
chan tình cäm lãng mÕn, thoát ly hÆn v¾i nhæng l giáo phong
kiªn th¶i b¤y gi¶.
- Cách tä cänh, tä tình, cách dùng t×... trong th½ Nôm cüa
bà có mµt không hai, vô cùng s¯ng ðµng và ð£c s¡c. Xuân
Di®u ðánh giá th½ H° Xuân Hß½ng là "tót v¶i cüa ngu°n
th½ nôm na bình dân".
Tác ph¦m ch÷n l÷c
Tài li®u tham khäo
- Th½ H° Xuân Hß½ng -- T× Cµi Ngu°n Vào Thª Tøc,
Ðào Thái Tôn.
- H° Xuân Hß½ng -- Th½ chæ Hán, chæ Nôm, Và Giai ThoÕi, Bùi HÕnh C¦n.
- Th½ H° Xuân Hß½ng, Nhà Xu¤t Bän Vån H÷c Hà Nµị
- Thiên Tình SØ H° Xuân Hß½ng, Hoàng Xuân Hãn.
- H° Xuân Hß½ng V¾i V¸nh HÕ Long, Hoàng Xuân Hãn.
- H° Xuân Hß½ng, Dß½ng Thßþng Ngã.
- Hþp Tuy¬n Th½ Vån Vi®t Nam, t× thª kÖ XVIII ðªn nØa
ð¥u thª kÖ XIX, NXB Vån H÷c.
- Vån H÷c Tây S½n, PhÕm Vån Ðang.
- Næ Thi Sî Vi®t Nam, Ngô Lång Vân.
- Vi®t Nam Vån H÷c SØ Yªu, Dß½ng Quäng Hàm.
- Ng߶i C± Nguy®t, Chuy®n Xuân Hß½ng, Nguyn ÐÑc Bính.
Thiªu Næ Ngü Ngày
Ðèo Ba Dµi
еng Hß½ng Tích
K¨m Tr¯ng
Hang C¡c C¾
Cái QuÕt
V¸nh Cái QuÕt