Đêm nghe tiếng ếch bên tai
Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò...
Đôi dòng tiểu sử
- Trần Tế Xương (1870-1907), hiệu Vị Thành, là người
làng Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.
Ông xuất thân từ một gia đình thanh bạch nhưng cũng có
vai vế ở Vị Xuyên.
- Đường khoa cử của ông lận đận: đi thi từ năm 15 tuổi
nhưng hỏng hoài, mãi tới năm 24 tuổi (1894) mới đổ
Tú Tài. Sau đó ông lại trượt Cử Nhân 5 khoa liền.
- Nhà nghèo, con đông, nghề dạy học lại bấp bênh
trong thời kỳ Nho Học suy tàn xuống dốc, ông chỉ còn
biết trông cậy vào bà vợ đảm đang ``quanh năm buôn
bán ở mom sông''.
- Trong lúc đang còn bị ám ảnh bởi cơn mộng khoa cử,
ông đột ngột qua đời năm 1907 lúc mới 37 tuổi.
- Tác phẩm ông để lại gồm
nhiều thể loại -- thơ, phú, câu đối, hát nói ... --
phần lớn đều bằng chữ Nôm.
- Nếu như các cuộc nội chiến tàn khốc thời Lê mạt
Nguyễn sơ đã sản sinh những Nguyễn Du, Đặng Trần Côn,
Nguyễn Gia Thiều... thì vận mệnh đất nước long đong thời
thuộc Pháp cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đã khơi
thông thi tứ cho Tú Xương.
Thơ văn ông giản dị, bình dân, nhưng tự nhiên và
linh hoạt. Nhiều sáng tác trình bày tâm sự đau đớn,
xót xa; hoặc mỉa mai, ngạo đời một cách chua chát, cay
độc; hoặc gửi gấm tấm lòng yêu nước thương nòi
một cách kín đáo và sâu sắc.
Tài liệu tham khảo:
- Việt Văn Độc Bản, Đàm Xuân Thiều & Trần Trọng San
- Nghệ Thuật Trào Phúng Và Nụ Cười Trong Thi Văn
Việt Nam, Hoàng Trọng Thược
- Văn Học Việt Nam Nửa Cuối Thế Kỷ XIX, Nguyễn Lộc
- Tìm Hiểu Nghệ Thuật Thơ Việt Nam, Nguyễn Hưng
Quốc
- Việt Nam Văn Học Sử Yếu, Dương Quảng Hàm
Thi tuyển:
Chúc Tết
Sông Lấp
Đi Thi Tự Vịnh -- Thi Hỏng -- Khoa Thi
Than Cùng
Giời Nực Mặc Áo Bông
Nhớ Người Xa
Mất Ô