Kim Sc
-- Nguyn Huy Thip


rong s ngܩi gn gi vi Th t Nguyn Phc nh nhng nm mu phc li c nh Nguyn c mt ho kit m khng s sch no nhc ljn. Ngܩi l ng Ph Ln.

Ln qu Hng Ha, cha l ng Ph Bnh, trܧc l thuc tܧng ca Trnh Bng. Bnh tnh ngang tng, v cng thm hu, thy cha Trnh hn m cch x th keo kit, khng xng ng vi bc vng gi nn b Trnh Bng vo ng Trong. Khi Ty Sn ni ln, Bnh theo Nguyn Nhc, Nguyn Nhc khng tin Bnh, cho Bnh l dn Bc H tr xo, khng trung tn. Nhc ch cho Bnh lm mt chc quan v nh vng sn cܧc mi ty Bnh Thun. Bnh bt ǡc ch, sut ngy ung rܮu, nhiu khi say qu, c trng v pha tri Bc m khc hu hu. Ln can th no cng khng ܮc. V sau Bnh ng nܧc, ru tc rng ht, gy tp i, da vng nh ngh, ch nm ch cht. Bnh c mt thanh kim gia truyn, sc nh nܧc, sng kim ǰ ch, sc chm khng khip. Trܧc khi cht, Bnh trao thanh kim li cho Ln, bo rng: "Con i, nܧc ang c lon. Ty Sn by gi ang ln nh th ch tre. Nhng ta thy sc chi ca bn ngܩi ny bt qu ch nh trc ph nh giu, gnh vc giang sn sao ܮc ? Ta rng mnh Ty Sn c hn. Hin Gia nh c Nguyn Phc nh l ni vng gi, con gng vo y tm xem". Ln khc, mt chy c mu. Bnh giy my ci, m hi tot m a, ngܩi c lnh dn ri cht. Ln ly kim o huyt chn cha; tm ܩng vo Gia nh theo Nguyn Phc nh. Lc by gi Ln mi hai mi tm tui.

Nguyn Phc nh Gia nh tm cch lt ǰ Ty Sn, khi ny th mnh. nh l ngܩi a mu tc k, tnh kin tr, khng tin ai, dng ngܩi ly ch "hip", ch "l" lm trng, khng coi "nhn", "ngha", "tr", "tn" ra g. Thnh thong, nh vo trong t Thun Qung, xut qu nhp thn. Ngܩi ng Trong s nh hn l thch nh. nh i ljn u nghe ni cng c my en cun cun bay Ǣng trܧc, dn c thy c ma l bit nh va i qua.

Ln gp nh. nh thy Ln khi ng, n ni khoan ha m th on to bo th thch lm, cho lun bn mnh. Mt ln thuyn nh qua ca Tin Giang, c bn ngܩi i theo, trong c Ln. By gi c con c su rt to c bi theo, ui th no cng khng ܮc. Mi ngܩi lo s, thy phi c ngܩi nhy xung lm mi cho c su th mi thot. nh hi: "Ai v nܧc Vit m cht ?" Ba ngܩi kia tnh nguyn cht, ch c Ln ngi im. nh trng mt hi Ln: "Trܮng phu qu mng sng th ?" Ln chp tay: "Cha cng ng gin. Nܧc Vit th khng ai hi ܮc. Cn thot hm c su, cn g ph mt mng ngܩi !" Ni ri nht hn mn thuyn nm con vt gii bay qua. Vt gii ri xung nܧc, c su thy vy vi b thuyn lao ljn ch vt gii. nh cܩi ha h bo rng: "Th ny th nghip ta th no Tri cng cho thnh".

nh i u cng cho Ln i theo, cng nhiu khi nh xem Ln Nj liu x th vi ngܩi, ln no cng trng. C ln, lc ny th nh nh diu gp gi, trܧc Tt Nguyn n, cc tܧng lnh, cc nh ho ph quanh vng, c dn chng Gia nh na cng mang l vt ljn mng, nh cho Ln ra nhn l vt. Ln ra nhn, cho ro vo c mt kho. Khch ljn chc mng nh, ch i chn tay khng m vo. Bn L Vn Duyt, Nguyn Vn Thnh, V Tnh thy l vt ca mnh cng b xp cng vi l vt nhng ngܩi khc th cm tc. Bn ny phn nn vi nh, trch nh Nj t hu coi thܩng mnh. nh cܩi bo rng: "Ln l ngܩi c vn, c v, li cng trc, trung thnh vi ch, c Nj hn khu x. Hn c cch khu x ca hn. Nhng ngܩi gn ta khng phi k tm thܩng u".

Sng mng mt, lp n t thn, nh cho Ln ng ra chia lc thnh. Ln chia phn NJu ai cng nh ai, mi ngܩi rt hn h. Sau vic ny, nh hi Ln, Ln p: "Nghip cha cng cha thnh, th m c k dng l vt nhiu, dng l vt t. Bit l vt ca tng ngܩi, cha cng sau ny dng h kh." nh bo: "Phi !" Ln li ni: "Vic chia phn NJu nhau l Nj ai cng thy mnh phi c gng". nh bo: "Cng phi". Ngi mt lc nh ni: "Ch e ngi cn c qu chng ?" Ln p: "y t khng cn c c hi cho ch". nh bo: "Ngi l dn Bc H; Ngi khng hiu dn ng Trong nh ta ܮc. Ngi tܪng lm th l chu ton, nhng bc vng gi thch s tin li hn c". Ln bo: "Cha cng ni phi, cn c ch hp vi bn tin, nhng t ca Cha cng by gi nhiu hn t ca Ty Sn hay ca Ty Sn nhiu hn ?" nh cau my p: "Ta ch vn vn c ba thܧc t chn thy thi". Ln bo: "Khng phi th. Cha cng ܮc lng tri t, ch cn Cha cng thnh tm". nh ngi im, lt sau li hi: "Nhc khng ni lm g. L khng ni lm g. Hu c cch g m gii giang th ?" Ln p: "Hu gii dng ngܩi ti nhng khng gii dng ngܩi thܩng. Cha cng khc Hu". nh ngi im khng ni nng g.

Khi Nguyn Hu cht, con trai l Nguyn Quang Ton ln ngi, Ty Sn nm b by mi. nh mng lm sai m tic mng. Ln ng ra can: "Cha cng ng lm th, dn chng nhn vo khng cho ta l ngܩi i lܮng". nh bo: "Hu coi ta l quc th, hch truyn khp ni, li l bn thu lm. Ta vi Hu khng Ƕi tri chung. N cht ta cܩi cng khng ܮc ?" Ln p: "Hu khng c ti g, ch l mt ngܩi ti, b tri hnh, cng nh Cha cng vy. Nhng lc lܮng ca Hu khng ܮc hܪng phc lu di, th l Hu dm by ܩng thit. Ta ly lc ca k ܮc hܪng phc tri m c x, tri thy ta phi, ngܩi cng thy ta phi". nh nghe Ln nhng nghin rng ni: "Khi no ta thnh nghip ln, ta phanh thy n, ta chn ba h n". Ln bo: "Chng lu u, Cha cng c nhn cܩi, lc y cܩi mt th". Qu nhin sau ny khi nh chim Thng Long, thng nht giang sn, nh tr th Ty Sn rt thm khc.

Khi nh chim Ph Xun, cܧp ܮc mt ca n xinh p l lng, tn l Ng Th Vinh Hoa, va trn mܩi tm tui. Vinh Hoa ht hay, n gii, iu b rt duyn dng. Mt m, nh hng khi, sai Ln a Vinh Hoa vo by tic, ngi nghe ht. Ln bo: "Ht bi Triu Thin T". Vinh Hoa m n ht:

nh v tay reo: "Ht hay qu". Ln li bo:" Ht bi Tnh Sng Ni". Vinh Hoa m n ht:

nh cau my: "Ht hay nhng bun qu". Vinh Hoa qu xung ly: "Tin thip lm ru lng ngܩi tri". Ln ǫ dy, bo rng: "Ngܩi ch lo, Cha cng lng rng, nhng th tnh cm sܧt mܧt ca bn ngܩi thܩng khng hp vi Cha cng u". Ni xong, Ln sp xung ly nh: "Ngy mai Cha cng ra trn vui th t thi, cn ngh ngi". nh th di ng ln: "Cng phi ngi p ta, ljn nay l chn nm ri, ta cn nh. T khi ngi cp gm hu ta, n ng cng phi tnh gi. Xa kia ta u phi vy ?" Ln p: "Cha cng chu mnh tri, gnh nng hn ngܩi". nh bo: "Ta ch thch nh ngܩi thܩng thi !" Tuy ni th nhng cng r o vo trܧng. Vinh Hoa m n lui ra. Hm sau, nh bo Ln: "Ta i m c vng vng ting ht ca n bn tai, ting gi thi, ting gm dao khng t ܮc". Ln bo: "Cha cng cn nhiu c hi nghe ht, nhng c hi dit Ty Sn ch c mt".

nh hp cc tܧng, bn k hoch nh ra Thng Long. L Vn Duyt tu: "Bc H c nhiu danh s ti gii. Sao cho c ca ta ljn u, bn khn nn ny m theo th dn chng cng phi theo thi". nh bo: "Khng ܮc. Ta y mnh tri, cn g mua chuc ai ? Ta ljn u, o h ljn y, chn chng n xung, dn chng khng theo khng ܮc". Quan tܧng ai cng thy phi, ngi yn lng c.

m y nh thao thc khng ng ܮc, gi Ln ljn bo ma kim cho xem. Ln cm thanh kim gia truyn, ma loang long, nghe nh c gi thi bn b. nh nhn tot c m hi, on bo a kim cho xem. nh cm thanh kim hai tay, pht t mt cy hoa di vng gc nh ct nh m ch bng mt nht. Nha cy phun ra nh mu trng. nh hi: "Kim ca ngi sao sc bn vy ?" Ln bo: "y l kim thn, khng r xut x, t ph truyn li". nh hi: "Sao by gi ta mi thy n ?" Ln bo: "Trܧc Cha cng ch thy u ri dܧi kim, by gi mi nhn r kim. Th l sp thanh bnh thnh tr ri ". nh cm thanh kim khng mun ri tay.

nh hi: "Tra nay khi ni vic ta mun chn danh s Bc H, sao ngi ti mt ?" Ln tu: "Ln l ngܩi Bc H nn ti phn mnh s cho mnh". nh bo: "Ta ch ght bn ch ngha thi, cn ngi l con nh v th s g. Ch ngha chng n thi lm, ngy bin xo tr tinh vi. Hnh tung chng, ta chng lo. Ton l m o, nh di chn hn mn c". Ln bo: "a s nh th, chn cng ng. Ch c i ngܩi kh, cha cng ܮc h th thm sang cho cha cng". nh bo: "Ta khng tin bn n theo ta. Chng n quen t t vi ch ngha th s coi ta l v o, khng c tm th. Ra u c chng n mt lm". Ln bo: "Th l cha cng vn quen dng ngܩi thܩng, bc cao nhn cn g cn chuyn v o, hu o ? Tm s thnh, u phi lng ? Chng khng chu hiu l li chng. ai hiu vic cha cng dng B a Lc, dng ngܩi ngoi quc ? Chc cng cn phi mang ting ba trm nm". nh lo s ni: "Phi lm sao ?" Ln bo: "Chng lm sao ܮc, nhng bn cnh cha cng c vi ngܩi nh Ng Th Nhm th khng sao c".

nh bo: "Ta mun cho ngi i trܧc, chiu m i ba ngܩi, th l cng to lm". Ln sp ly: "ܮc th cn g bng, Ln cng khng thn mt vi ni sinh ra mnh". nh bo: "Ta gi thanh kim ny Nj khi ngi quay v, c tin hay, ta c c m khen thm. Cn khng ܮc vic, ta c linh kh m trng pht". Ln ti mt nhng nh phi chu.

t ba sau, Ln ci trang, git theo t vng bc, tm ܩng ra Bc H. Lc ny Bc H nhn nho lm, triu nh Ty Sn nh trng Nj u ǣng. Bn tܧng ca Ty Sn tranh ginh nhau, chng cn bit gi gn ting tm na. Ln thn c, th c, lang thang y , i khp ni tm ngܩi ti gii nhng khng thy ai ng .

Mt hm, Ln vo ngh mt qun tr ven ܩng, thy c mt ngܩi ct cch hin lnh, dng iu bn chn ang ngi ung nܧc ch sung. Hai ngܩi ni chuyn. Ln ngc nhin thy ngܩi ny trong tro l thܩng, tm hn sch nh nܧc sui ra. Ln c mi rܮu, ngܩi ny ch ung mt t mt. Con gi ch qun rt xinh ng ra hu rܮu. Ngܩi tr tui bo: "Khch ni xa ljn, mt mi v cng danh khng u, cha bit th no l ܩng i li li, c Cm ht mt bi cho nghe i". Ln thong ngc nhin, ri bnh tm li, vt ni mi, c con gi ch qun bn m n ra a cho ngܩi tr tui. Ngܩi tr tui gy n, ct cch rt thanh lch. C con gi ch qun ht:

Ln nghe xong, th di tro mu ra t ng khiu. Ln ku to: "Tri hi tri, sao ging bi Triu Thin T vy ?" C con gi ch qun cܩi cܩi ch tay vo ngܩi tr tui: "Bi ny khng c tn, do ngܩi ny lm ra, ch Nj ring cho Cm ht". Ln th di ni: "Bi ht hay qu, tht Ln ny cha bit th no l ܩng i li li". Ni ri Ln co t vo trong nm ngh. Hm sau Ln dy sm, b i khng cho ch qun, cng khng hi ngܩi khch tr tui vi c Cm, con gi ch qun.

Khi Ln ljn ܮc Thng Long th Nguyn nh vo thnh ri. Qun nh i nh nܧc lt, Ln nh cnh bo b sng cun tri. Thm tm Ln cng chng bit nn vui hay bun, ch thy trong lng cm Ƕng.

Ln gp nh xin chu ti v khng lm ܮc vic. nh ngi trn ngai vng, t hu gm gio sng quc hai bn. Ln t tri mnh, qu xung sn rng. nh bo: "Ngi theo hu ta th l chn nm mt trm ngy. Chn nm khng lm hng vic g, cn mt trm ngy th hng vic, v tch s. Th l tro ln cy m khng hi ܮc qu, ng ti cht". Ln khng ni nng g, vn c ra chu chm. Nghe ni Nguyn nh sai ao ph dng thanh kim gia truyn ca Ln Nj chm u Ln. Khi chm u, mu phun ra khng m trng nh nha cy, mt lc sau th bt li.

on Kt

Ti, ngܩi vit truyn ny, gn y ln Bc, ljn Tu L trong nh mt ngܩi Mܩng. Ch nh tn l Quch Ngc Minh c cho xem bi v th t tin. Ti ht sc ngc nhin khi ng Quch Ngc Minh cho bit t tin ng l ngܩi Kinh. ng Quch Ngc Minh c ni t ph ng tn l ng Ph Ln, c v tn l Ng Th Vinh Hoa vn l mt ca n. Ln v Hoa trn vua ln Bc, gi lm ngܩi Mܩng, v sau lp tri, sinh con ci y. ng Quch Ngc Minh c ni t ph ng sinh thi tng gp Nguyn Du, tc gi cun on Trܩng Tn Thanh ni ting. Ti cn ܮc con gi ng Quch Ngc Minh tn l Quch Th Trinh ht cho nghe mt bi ht xa, li l rt thanh tao v nhng chi cy xanh.

Vit truyn ngn ny, ti mun Nj tng gia nh ng Quch Ngc Minh Nj cm n thnh tnh ca gia nh ng i vi ring ti. Ti cng xin cm n mt s nh nghin cu lch s v bn b quen bit gip ti su tm chnh l nhng t liu cn thit cho cng vic vit vn, vn rt nhc nhn, phc tp, li bun t na ca ti...


|