Nhng ngn gi Hua Tt
-- Nguyn Huy Thip


( Mܩi truyn trong bn nh )

Ty Bc c mt bn nh ngܩi Thi en nm cch chn o Ching Dng chng dm ܩng. Bn tn l Hua Tt.

Bn Hua Tt trong thung lng hp v di, ba b bn bn l ni cao bao bc, cui thung lng c h nܧc nh, nܧc gn nh khng bao gi cn. Xung quanh h, khi thu ljn, hoa cc di n vng ljn nhc mt.

T thung lng Hua Tt i ra bn ngoi c nhiu li. Li i chnh ri , va mt con tru. Hai bn li i ny y nhng cy m loi(1), tre, vu, ba, mum v hng trm th cy dy leo khng bit tn gi l g. Li i ny in du chn nhiu ngܩi. Trong s , tng nghe c c mt v hong lj.

Thung lng Hua Tt t nng. y quanh nm c lung bung mt th sng m bng bc nn nhn ngܩi v vt th ch nhn thy nhng nt nha nha i th m thi. y l th khng kh huyn thoi.

Hua Tt, nhng chuyn c nh nhng bng hoa di, mu vng nht, b nh khuy o, im u quanh ro trong cc ng nh. n ng ngm hoa ny trong ming ung rܮu khng bao gi say. N cng ging nh nhng vin cui trng c gn , mnh nh si ch nm kn o ni lng sui. Ph n thch nhng vin si ny. H nht n v trong o lt mt trm ngy. Khi lm njm cho chng, h du vin si vo trong. C li truyn rng ngܩi chng nm trn njm y s khng bao gi m tܪng ljn nhng ph n khc.

Hua Tt l mt bn nh c n. Ngܩi dn y sng gin d, cht phc. Cng vic nng ry nhc nhn vt v. C vic sn bt cng th. Tuy nhin, ngܩi dn y li rt rng lng mn khch.

n Hua Tt, khch s ܮc mi ngi trn bp la, ung sng rܮu cn vi xeo tht rng sy kh. Nu khch l mt ngܩi cng minh, chnh trc, ch nh s mi khch nghe mt cu chuyn c. C th nhng chuyn c y ni nhiu ljn ni au kh con ngܩi, nhng chnh hiu r nhng au kh y m trong ta ny n ra s sng sut o c, lng cao thܮng, tnh ngܩi.

Nhng ngܩi sng trong chuyn c by gi NJu khng cn na. Hua Tt, h NJu bin thnh t bi v tro than c(2). Tuy vy, linh hn ca h vn bay thp thong trn cc khau ci(3) nh sn.

Nh nhng ngn gi.

o0o0o0o

Truyn th nht
Tri Tim H


gy y, Hua Tt c mt c gi tn Pa. Sc p ca nng khp cc mܩng khng ai b kp, da trng nh trng g bc tc mܮt v di, mi nh son . Ch kh mt ni l Pa b lit hai chn, sut nm sut thng nm mt ch.

Hi xy ra chuyn ny Pa mܩi su tui. Tui mܩi su l tui ca ma xun, ca tnh yu. Tnh yu c th c nhiu nhng m ma xun thiu n li ch c mt. Nm mܩi su tui l thng u ca ma xun, ljn mܩi chn tui th c khi sang ma thu ri.

Ma xun Hua Tt y p ting khn b. Ting khn qun qut chn sn, chn qun ( sn r ) nh cc c gi. C dܧi chn cc cu thang khng mc ܮc. y phng l mt lp t bc.

Sn nh Pa khng c nhng ting khn b. Khng ai i ly c gi lit c hai chn lm v. n ng thng xt, ljn c tr con cng thng xt Pa. Ngܩi ta cng ma, tm thuc cho Pa. V hiu, i chn ca nng vn khng nhc nhch.

Nm y, Hua Tt sng trong ma ng khng khip. Tri tr chng, cy ci kh ho v sng mui, nܧc ng thnh bng. Ma ng y, trong rng Hua Tt xut hin mt con h d. H rnh rp sut ngy m quanh bn. Bn hoang vng hn, khng ai dm ra nng ra ry. Bui ti, chn cc cu thang ܮc rp ro gai k lܫng, cc ca nh ng chc. Sng sng, thy vt chn h vng quanh tng ngi nh mt. C bn sng trong nm np lo u.

Ngܩi ta n con h c tri tim khc thܩng, tri tim n ch bng hn si v trong sut. Tri tim y l ba h mnh, cng l v thuc thn. Ai c tri tim y s ܮc may mn, giu sang sut c cuc ǩi. Tri tim y nu em ngm rܮu s cha ܮc mi th bnh him ngho. Lit chn nh Pa, ung th thuc y cng s khi ܮc.

Tin n nh con chim ct truyn khp thung lng. bp la, sn qun, dܧi sui, trn nng, u u ngܩi ta cng ni v tri tim h. Tin n bay xung c vng ng bng ca ngܩi Kinh, bay ln c nh ni cao ca ngܩi H'mng. Tin n bao gi cng th, qua ming ca nhng k ngu dt th qui l thay, thܩng th v hn qua nhng con ngܩi tng tri.

C rt nhiu ngܩi i sn con h. C ngܩi Thi, ngܩi Kinh, ngܩi H'mng... Ngܩi th mun sn h Nj ly tri tim lm ba h mnh, ngܩi th mun ly tri tim h lm thuc. Trch h th no ? i ngܩi ta, ai chng tng sn ui bao nhiu ph du ?

Trong m th sn, ng nht l m con trai bn Hua Tt. H mun ly ܮc tri tim h Nj v cha bnh cho Pa.

Vic sn h ko di gn ht ma ng. Nhng, nh c php l, con h tinh khn bit trnh nhng ni ngܩi ta phc n. Nhng ngܩi i sn b n sn li. Hn mܩi ngܩi cht v con h d. Ting khc than ln vi ting gi h di m m trong bn. Ngܩi ta nn ch dn, s ngܩi i sn rng nhanh nh ba chn cy, cui cng ch cn mt ngܩi. Ngܩi y l Kh.

Kh l trai bn Hua Tt. Chng m ci cha m, sng nh con don con dim. Con don, con dim sng li thi, i con ܩng ring, n ung th no khng ai bit ܮc. Kh chng bao gi tham d nhng cuc t tp, hi h bn. Phn v Kh ngho, phn v thy xu trai. Chng b u ma, mt r chng cht. Ngܩi Kh d dng: hai tay di chm u gi, i chn khng khiu lc no i cng nh chy. Con don, com dim c i bao gi ?

Thy Kh i sn nhiu ngܩi ngc nhin. Ngܩi ta li cng ngc nhin thy Kh sn h khng phi Nj ly ba php may mn cho chng m Nj ly thuc v cha cho Pa. m m, h thy Kh ng dܧi chn sn nh Pa ǩ n nh k si tnh, cng ging nh tn n trm.

Ngܩi bn Hua Tt khng bit Kh i con ܩng no tm vt h. ܩng ca con don, con dim h cng khng bit. Con h thy s nguy him. N thay ǰi ch , thay ǰi ܩng i. Kh v con h sn nhau tng gi...

Mt m, ngܩi ta ang ngi k chuyn sn nh Pa th nghe thy ting sng n. Ting sng kp m nh ting sm. C ting h gm d di vang trong khe ni.

H cht ri ! ng Kh bn cht h ri ! C bn kinh hong xn xao nh rng gp b Ngܩi ta reo h. Nhiu ngܩi va reo va tro nܧc mt. Trai bn t uc ln rng tm Kh.

Gn sng ngܩi ta mi tm thy Kh v xc con h cht. C hai ln xung vc su dܧi sui. Kh b gy lng, mt chng y vt co cu ca h. Con h b bn toc u. Vin n bn gn x rch trn h xuyn vo tn c.

Nhng, iu k l nht l ngc con h b rch i, tri tim ca n khng cn y na. Vt rch bng dao cn mi, mu bt hai bn vt rch chy rng rng, si thnh bt nh bong bng. c k no nh cp tri tim con h !

Tt c trai bn Hua Tt lng im, cui gm mt xung. H h thn, cm gin, chua xt.

Hn mܩi ngܩi cht trong ma ng y v con h d. Thm hai ngܩi na cht dn sau cu chuyn . Hai ngܩi y l Pa v Kh...

Ngܩi bn Hua Tt chn con h ngay ch n cht. Khng ai nhc li huyn thoi v s mu nhim ca tri tim h. Ngܩi ta qun n i nh qun bao iu cay ǡng xy ra trn th gian ny. iu y cng cn.

Cn nh chuyn y, by gi c l ch rt t ngܩi.

Truyn th t
Tic Xe Vui Nht


th E l con gi trܪng ban H Vn N. Him c ngܩi xinh p nh E. Lng nh lng kin vng, mt long lanh nh sao Khun L -- Nng a (1), ting ni ca nng du dng. Khi nng cܩi, ting cܩi trong vt v v t l. E xinh p nh nhng c hnh ca nng cng t c ngܩi b kp. Nng l nim t ho ca ngܩi Hua Tt. C bn mong nng tm ܮc ngܩi chng xng ng, trܪng bn H Vn N cng mun th, cc b lo trong bn cng mun th. Trao ngܩi con gi xinh p nh E cho ngܩi khng xng ng l c ti vi Then v nng l qu tng ca Then vi ngܩi Hua Tt. Chn ai by gi ? Ngܩi ta a vic chn chng ca E ra bn. Ngܩi mun xin lm r trܪng bn H Vn N c rt nhiu. Trai trong bn Hua Tt cng c, trai ngoi bn Hua Tt cng c. Cc b lo trong bn Hua Tt thc trng mt m, ung ht nm v rܮu cn ri quyt nh s lm mt cuc thi ti Nj chn ngܩi no c c tnh qu nht m kh kim nht lm chng ca E. c tnh qu nht v kh kim nht l c tnh g ? Ai l ngܩi c c tnh y ? Cc chng trai ngi tm bn cc bp la bn bc, khng bit bao nhiu l rܮu v tht tiu ma. Lp tr by gi khng th suy ngh bng nܧc l ܮc, nh...

Mt ba kia c chng trai dng v hng dng ljn ni vi trܪng bn v cc b lo:

- Dng cm l c tnh qu nht v kh kim nht. Ti l ngܩi c c tnh y !

- C chng minh xem ! Trܪng bn tr li.

Chng trai i vo rng. n chiu chng vc v mt con ln li b chng bn cht. Con ln li ljn hn t tht, lng cng tua ta nh lng nhm, cht ri m hai con mt lca n vn ngu sc mu. Chng vt con ln xung sn, mt chng long lanh sng, ngܩi chng nh c ho quang. Mi ngܩi NJu khen ngi chng.

Trܪng bn hi con gi :

- Con xem, chng trai thc s dng cm. Chng y chng minh c tnh dng cm ca mnh...

E mm cܩi, tri tim ca nng rung Ƕng khi nhn thy i mt dng cm ca ngܩi cu hn. i mt y nh c nh la. Nhng vn thng minh, E bit, nhng ngܩi dng cm s mi m vi s nghip ca mnh.

E tr li :

- ng th, tha cha ! Chng trai chng minh ܮc c tnh dng cm ca mnh... c tnh tht l ng qu... Nhng tha cha, c tnh y ng qu nhng chc khng kh kim v mi t sng ljn chiu chng chng minh ܮc n...

Cc b lo gt g. Ngܩi ta ng vi li E ni. Con ln ܮc m tht. C bn xo sut m Nj mng c tnh dng cm, c tnh ng qu nhng khng kh kim. Nhiu ngܩi con trai chn chnh rng c c tnh ny...

Mt ln khc, c mt chng trai trng thng minh sng sa ljn ni vi trܪng bn v cc b lo:

- Khn ngoan l c tnh ng qu v kh kim ! Ti l ngܩi c c tnh y !

- C chng minh xem ! Cc b lo ni vi chng trai.

Chng trai i vo rng. n chiu chng mang v mt i ri c cn nguyn vn. Ri c l con vt khn ngoan nht rng, n v cng tinh nhy, by n gn nh l vic sc ngܩi khng th lm ܮc. Chng trai mm cܩi, mt chng long lanh sng, ngܩi chng nh c ho quang. Mi ngܩi NJu khen ngi chng.

Trܪng bn ni vi con gi :

- Con xem, chng trai thc s khn ngoan. Chng y chng minh c tnh khn ngoan ca mnh...

E mm cܩi, li mt ln na tri tim ca nng rung Ƕng. i mt ngܩi cu hn c nh la, cging bo. Nhng, nhng ngܩi khn ngoan bao gi cng s au kh, thm ch bt hnh. H bit qu nhiu...

E tr li :

- Tha cha, chng trai cng chng minh ܮc c tnh ng qu ca mnh. Nhng tha cha, c tnh y ng qu nhng chc cng khng kh kim v mi t sng ljn chiu, chng li chng minh ܮc n...

Cc b lo gt g. Ngܩi ta lm tht i ri c. C bn li xo sut m Nj mng c tnh ng qu nhng khng c kim. Nhng ngܩi con trai chn chnh rng NJu cn c c tnh ny...

Mt ln khc na, c mt chng trai bo ph cܫi nga ljn bn. Chng bo ni:

- Giu c l c tnh ng qu v kh kim nht. Ti l ngܩi giu c.

Chng bo ǰ ra sn khng bit bao nhiu l vng v bc trng. Mi ngܩi hoa mt. Trܪng bn v cc b lo ngi nn lng. Cha bao gi h thy c ngܩi giu c nh th.

- Giu c l iu khng phi chng minh !... Chng bo ni.

Cc b lo gt g. Trܪng bn cng gt g. Chng bo mm cܩi, mt chng c nh la, c ging bo, c c m ti na. Ngܩi chng nh c'o ho quang.

Trܪng bn hi E:

- Th no, con gi ta... Giu c c phi l c tnh ng qu v kh kim khng con ?

- Kh kim th ng - E tr li - Nhng giu c khng phi l c tnh. Gi di th ng l mt c tnh. Khng th giu c m khng gi di...

Cc b lo cܩi ph ln. Ngܩi ta li xo sut m Nj mng con ngܩi giu c.

Cui cng c mt chng trai trong bn Hua Tt tm ljn gp trܪng bn v cc b lo. y l Hc, chng trai m ci, mt th sn xut sc nht bn. Hc ni vi mi ngܩi:

- Trung thc l c tnh ng qu v kh kim nht !

- C chng minh xem ! Mi ngܩi bo chng. Hc tr li:

- Trung thc khng phi l ci vng bc c a ra cho mi ngܩi trng thy, s tay vo n.

Mi ngܩi xn xao, cc b lo bn tn. Trܪng bn tc gin, mt ng bng nh la:

- Phi chng minh ! Trܪng bn ht ln, ng nhn thy i mt tru mn ca E nhn Hc.

- Ai tin my ? Ai bo my c c tnh trung thc ? Trܪng bn hi.

- Then bit ! Hc tr li.

- C con cng bit ! E ni nghim trang.

- in r ! Trܪng bn gm ln. ng nhn sang cc b lo cu cu. ng bit, ngܩi gi bao gi cng tm ra li thot n gin cho mi rc ri trn ǩi.

- Hy cu Then i ! Mt v b lo bo Hc. Tri ang hn hn, tt c m nܧc (2) NJu cn kh. Nu con trung thc, con hy cu Then ma xung !

Tra hm sau, dn bn Hua Tt lp n cu o, khng kh oi nng ngt ngt. Hc bܧc ln n, chng ngܧc i mt trang nghim nhn tri. Chng ni:

- Con sng trung thc, du bit trung thc bao gi cng chu au kh thit thi. Tuy nhin, nu lng trung thc chuc ܮc ti li v mang tnh yu ljn ܮc cho th gian ny, xin tri ma xung...

Tri cao tnh lng. Bng nhin t u xa xi c mt cn gi m h thi v. Tt c ngn cy trn rng xo xc. Mt t bt u xut hin nhng cn lc nh.

Bui chiu, bu tri y my vn v v khi m xung th ma nh trt.

Ln y, ngܩi ta xo sut mt tun trng Nj mng m cܧi ca Hc vi con gi trܪng bn.

y l tic xo vui nht bn Hua Tt. C bn NJu say khܧt. Tng ci ct nh, thm ch ljn tng ci cy trong vܩn cng ܮc mi ung mt sng rܮu i.

o0o0o0o

Courtesy ch Phm Chi Lan


|